هوای کابل
24°C
Cloudy
به اشتراک بگذارید: 
طالبان همزمان با تغيير مسير رهبران نظامي امريكايي و ناتو از جنوب به شمال، تاكتيك هاي نظامي خود را تغيير داده و صحنههاي شمالي اين كشور را براي عمليات خود عليه نيروهاي اشغالگر برگزيدهاند . طي هشت سال گذشته كه امريكا از 2001 رهبري نيروهاي ائتلاف را براي حمله به افغانستان برعهده داشته است، ولایت هاي شمالي اين كشور تا همين اواخر تا حد زيادي آرام باقي مانده بود.
در اين دوره، حملات طالبان بيشتر در جنوب افغانستان و مناطق مرزي با پاكستان متمركز شده بود، و عمدتاً كاروانهاي تداركاتي نيروهاي امريكايي و ناتو را كه از راه زميني، سوخت و مهمات را از پاكستان به افغانستان منتقل مي كردند، هدف قرار مي داد.
اما از وقتي كه رهبران نظامي امريكايي و ناتو، مسير شمالي را جايگزين مسير جنوبي كرده اند، به نظر مي رسد طالبان هم با تغيير تاكتيك هاي نظامي خود، صحنه هاي شمالي كشور را براي عمليات خود عليه نيروهاي اشغالگر برگزيده اند.
حال اين سؤال مطرح مي شود كه آيا پايگاه هاي هوايي و نظامي امريكا و غربي ها در كشورهاي آسياي مركزي (ازبكستان و قرقيزستان و يا فرودگاه فرانسه در تاجيكستان)، كه اجازه داده اند فضاي هوايي و زميني سرزمين هايشان براي انجام عمليات و حمل و نقل نظامي به افغانستان مورد استفاده قرار گيرد، در معرض تهديد طالبان قرار دارد؟ و آيا اين روند تازه مي تواند پاي منطقه آسياي مركزي را به جنگ افغانستان بكشاند؟
در سپتامبر 2009 زماني كه طالبان فعاليت هاي خود را در ولايت قندوز، نزديك به مرز تاجيكستان كه توسط سربازان آلماني ناتو كنترل ميشود، تشديد كردند، اين خطر احساس شد، در آن موقع طالبان به دو تانكر سوخت در قندوز حمله كردند و بمب افكن هاي ناتو در پاسخ به آن، با حمله هوايي به منطقه، تعداد زيادي از مردم عادي و بيگناه را به قتل رساندند.
مقامات افغان ميگويند فعاليت هاي طالبان در اين ولايت موجب شده تا "صدها " تن از شبه نظاميان خارجي طالبان از مناطق قبيلهاي پاكستان به شمال افغانستان كوچ كنند.
عمده اين جنگجويان خارجي متعلق به جنبش اسلامي ازبكستان (IMU )، هستند كه از اواخر دهه 1990، قبل از ورود به افغانستان، در آسياي مركزي حضور داشته اند و از سال 2001، پس از حمله امريكا به افغانستان، در مناطق قبيلهاي پاكستان سكني گزيده اند.
تعداد مبارزين اين گروه تا پنج هزار نفر تخمين زده مي شود.
با اين حال اين شبه نظاميان آسياي مركزي كاملاً هم گون نيستند، يك گروه شناخته شده وابسته به IMU، اتحاد جهاد اسلامي است كه ارتباط آشكاري با مهاجران ترك و افغان در آلمان دارد و به نظر مي رسد كه اولويت هاي خود را از براندازي دولت ازبكستان به برنامه هاي گسترده تر بين المللي جهادي منتقل كرده است.
در شرايطي كه دولت پاكستان حملات نظامي تناوبي خود را در مناطق قبيله اي انجام مي داد، جنبش اسلامي ازبكستان در كنار طالبان پاكستان جنگيد و "طاهر يلداش اف " رهبر اين جنبش و از ياران نزديك بيت الله محسود رهبر طالبان پاكستان بود.
حملات پي در پي طالبان در مسيرهاي زميني كاروان هاي تداركاتي كه از پاكستان و از طريق گردنه خيبر به افغانستان وارد مي شدند، توقف كاروان هاي محموله سوخت و مهمات نيروهاي ائتلاف را به دنبال داشت.
حال كه مسير شمالي از طريق كشورهاي آسياي مركزي مورد استفاده قرار مي گيرد، اعمال فشار بيش از حد طالبان در اينجا منطقي به نظر مي رسد و جنبش اسلامي ازبكستان، انتخاب قطعي و بديهي براي اين كار است،
زيرا بسياري از مبارزان آن در اواسط دهه 90 به همراه رزمندگان نهضت اسلامي تاجيكستان كه در جنگ داخلي با دولت بودند، به شمال افغانستان مهاجرت كردند.
در اين ميان فاكتورهاي قومي نيز بسيارمهم است، زيرا جمعيت شمال افغانستان از اقوام ازبك و تاجيك تشكيل شده است.
به نظر مي رسد كه سه راه براي ورود شبه نظاميان به مناطق آسياي مركزي وجود دارد، كه در زير به بررسي هر كدام از آنها مي پردازيم:
محور اول، مرز افغانستان - تاجيكستان است كه هم در برگيرنده زمين هاي سخت و دشوار و در بخش هايي نفوذ پذير است. اين محور به شبه نظاميان و قاچاقچيان مواد مخدر اجازه مي دهد تا به راحتي از افغانستان وارد خاك تاجيكستان شوند، در ادامه مسيرهاي تاجيكستان به قرقيزستان و ازبكستان كوهستاني است و نيروهاي حركت اسلامي ازبكستان به خوبي با اين مسير ها آشنا هستند.
چريكهاي حركت اسلامي ازبكستان در سال 1999 و 2000 ، از همين راهها، حملاتي را در خاك قرقيزستان و ازبكستان انجام دادهاند، در واقع اجراي قوانين محلي تاكنون قادر به كنترل و جدا كردن متهمان گروههاي مسلح و مواد مخدر در جنوب شرق تاجيكستان و قرقيزستان نشده است.
محور دوم، در امتداد مرزهاي كشورهاي آسياي مركزي با افغانستان قرار دارد.
يك پايگاه نظامي آلمان در شهر ترمذ ازبكستان (مرز افغانستان) و يك پايگاه نيروهاي فرانسوي در تاجيكستان واقع است، كه به نظر مي رسد فرصت هاي نفوذ را محدود مي كنند اما گروههاي تندرو و نيروهاي چريكي آنها تجربههاي زيادي براي عبور از اينگونه موانع دارند و به نظر مي رسد كه نيروهاي امريكايي و ناتو اهداف آسان و در دسترسي براي چريك ها باشند.
محور سوم، در درون و مناطق عميقتر كشورهاي آسياي مركزي نهفته است.
گروه هاي ستيزه جو، حملات سريع خود را در مناطق دورافتاده تر پراكنده مي كنند، نمونه هاي بسياري از حملات هدفمند در ازبكستان در ماه هاي اخير وجود دارد.
در ماه مه، يك ايستگاه پوليس در اطراف شهر انديجان، مورد هدف قرار گرفت، اين در حالي بود كه در ماه عقرب معاون وزارت كشور ازبكستان (سرهنگ حسن اسداف)، توسط نيروهاي حركت، كشته شد.
همچنين دو روحاني اهل سنت نيز مورد حمله قرار گرفتند و "ابرار ابراراف " معاون مدرسه علميه كوكلداش در تاشكند در اواسط امسال به قتل رسيد و رئيس و امام جماعت مسجد انوار، به نام قاري تورسان اف، در يك اقدام تروريستي ناموفق، مورد هدف قرار گرفت.
به نظر مي رسد كه به احتمال زياد هر دو روحاني يادشده بخاطر نزديك بودن بيش از حد به دولت و به خاطر موضع گيري عليه افراطي گري، هدف قرار گرفته اند، در حالي كه پيش از اين حمله به روحانيون در ازبكستان بي سابقه بوده است، به نظر مي رسد كه اين شبه نظاميان بار ديگر از تاكتيك هاي ويژه آسياي مركزي استفاده مي كنند.
با اين حال در مقايسه با افغانستان و پاكستان، فضاي كافي براي مانور دادن آنها در آسياي مركزي وجود ندارد. هيچ پناهگاه امني كه آنها بتوانند خود را در آنجا مخفي كنند، در دسترس نيست. اين واقعيت كه اين گروه مسلح در تلاش هاي خود در تاجيكستان تاكنون با ناكامي مواجه شده و فعاليت هاي آنان توسط نيروهاي امنيتي خنثي شده است؛ نشان مي دهد كه در نهايت محدوديت هاي جدي براي تلاش شورشيان، از جمله حركت اسلامي ازبكستان، در درون كشورهاي آسياي مركزي وجود دارد.
اما با اين حال، رهبران نظامي امريكا و ناتو و كشورهاي آسياي مركزي به خوبي از خطرات ناشي از حضور طالبان در مناطق شمال افغانستان آگاه هستند. سران سازمان هاي امنيتي افغانستان، پاكستان، آلمان و كشورهاي آسياي مركزي ماه گذشته در شهر دوشنبه گرد هم آمدند كه مقابله با چالش هاي جديد "شمال افغانستان " در زمره مهمترين موضوعات مورد بحث آن گردهمايي بود.
شنبه ، 30 آبان 1388 ، 05:34
به اشتراک بگذارید:
طالبان همزمان با تغيير مسير رهبران نظامي امريكايي و ناتو از جنوب به شمال، تاكتيك هاي نظامي خود را تغيير داده و صحنههاي شمالي اين كشور را براي عمليات خود عليه نيروهاي اشغالگر برگزيدهاند . طي هشت سال گذشته كه امريكا از 2001 رهبري نيروهاي ائتلاف را براي حمله به افغانستان برعهده داشته است، ولایت هاي شمالي اين كشور تا همين اواخر تا حد زيادي آرام باقي مانده بود. در اين دوره، حملات طالبان بيشتر در جنوب افغانستان و مناطق مرزي با پاكستان متمركز شده بود، و عمدتاً كاروانهاي تداركاتي نيروهاي امريكايي و ناتو را كه از راه زميني، سوخت و مهمات را از پاكستان به افغانستان منتقل مي كردند، هدف قرار مي داد.
اما از وقتي كه رهبران نظامي امريكايي و ناتو، مسير شمالي را جايگزين مسير جنوبي كرده اند، به نظر مي رسد طالبان هم با تغيير تاكتيك هاي نظامي خود، صحنه هاي شمالي كشور را براي عمليات خود عليه نيروهاي اشغالگر برگزيده اند.
حال اين سؤال مطرح مي شود كه آيا پايگاه هاي هوايي و نظامي امريكا و غربي ها در كشورهاي آسياي مركزي (ازبكستان و قرقيزستان و يا فرودگاه فرانسه در تاجيكستان)، كه اجازه داده اند فضاي هوايي و زميني سرزمين هايشان براي انجام عمليات و حمل و نقل نظامي به افغانستان مورد استفاده قرار گيرد، در معرض تهديد طالبان قرار دارد؟ و آيا اين روند تازه مي تواند پاي منطقه آسياي مركزي را به جنگ افغانستان بكشاند؟
در سپتامبر 2009 زماني كه طالبان فعاليت هاي خود را در ولايت قندوز، نزديك به مرز تاجيكستان كه توسط سربازان آلماني ناتو كنترل ميشود، تشديد كردند، اين خطر احساس شد، در آن موقع طالبان به دو تانكر سوخت در قندوز حمله كردند و بمب افكن هاي ناتو در پاسخ به آن، با حمله هوايي به منطقه، تعداد زيادي از مردم عادي و بيگناه را به قتل رساندند.
مقامات افغان ميگويند فعاليت هاي طالبان در اين ولايت موجب شده تا "صدها " تن از شبه نظاميان خارجي طالبان از مناطق قبيلهاي پاكستان به شمال افغانستان كوچ كنند.
عمده اين جنگجويان خارجي متعلق به جنبش اسلامي ازبكستان (IMU )، هستند كه از اواخر دهه 1990، قبل از ورود به افغانستان، در آسياي مركزي حضور داشته اند و از سال 2001، پس از حمله امريكا به افغانستان، در مناطق قبيلهاي پاكستان سكني گزيده اند.
تعداد مبارزين اين گروه تا پنج هزار نفر تخمين زده مي شود.
با اين حال اين شبه نظاميان آسياي مركزي كاملاً هم گون نيستند، يك گروه شناخته شده وابسته به IMU، اتحاد جهاد اسلامي است كه ارتباط آشكاري با مهاجران ترك و افغان در آلمان دارد و به نظر مي رسد كه اولويت هاي خود را از براندازي دولت ازبكستان به برنامه هاي گسترده تر بين المللي جهادي منتقل كرده است.
در شرايطي كه دولت پاكستان حملات نظامي تناوبي خود را در مناطق قبيله اي انجام مي داد، جنبش اسلامي ازبكستان در كنار طالبان پاكستان جنگيد و "طاهر يلداش اف " رهبر اين جنبش و از ياران نزديك بيت الله محسود رهبر طالبان پاكستان بود.
حملات پي در پي طالبان در مسيرهاي زميني كاروان هاي تداركاتي كه از پاكستان و از طريق گردنه خيبر به افغانستان وارد مي شدند، توقف كاروان هاي محموله سوخت و مهمات نيروهاي ائتلاف را به دنبال داشت.
حال كه مسير شمالي از طريق كشورهاي آسياي مركزي مورد استفاده قرار مي گيرد، اعمال فشار بيش از حد طالبان در اينجا منطقي به نظر مي رسد و جنبش اسلامي ازبكستان، انتخاب قطعي و بديهي براي اين كار است،
زيرا بسياري از مبارزان آن در اواسط دهه 90 به همراه رزمندگان نهضت اسلامي تاجيكستان كه در جنگ داخلي با دولت بودند، به شمال افغانستان مهاجرت كردند.
در اين ميان فاكتورهاي قومي نيز بسيارمهم است، زيرا جمعيت شمال افغانستان از اقوام ازبك و تاجيك تشكيل شده است.
به نظر مي رسد كه سه راه براي ورود شبه نظاميان به مناطق آسياي مركزي وجود دارد، كه در زير به بررسي هر كدام از آنها مي پردازيم:
محور اول، مرز افغانستان - تاجيكستان است كه هم در برگيرنده زمين هاي سخت و دشوار و در بخش هايي نفوذ پذير است. اين محور به شبه نظاميان و قاچاقچيان مواد مخدر اجازه مي دهد تا به راحتي از افغانستان وارد خاك تاجيكستان شوند، در ادامه مسيرهاي تاجيكستان به قرقيزستان و ازبكستان كوهستاني است و نيروهاي حركت اسلامي ازبكستان به خوبي با اين مسير ها آشنا هستند.
چريكهاي حركت اسلامي ازبكستان در سال 1999 و 2000 ، از همين راهها، حملاتي را در خاك قرقيزستان و ازبكستان انجام دادهاند، در واقع اجراي قوانين محلي تاكنون قادر به كنترل و جدا كردن متهمان گروههاي مسلح و مواد مخدر در جنوب شرق تاجيكستان و قرقيزستان نشده است.
محور دوم، در امتداد مرزهاي كشورهاي آسياي مركزي با افغانستان قرار دارد.
يك پايگاه نظامي آلمان در شهر ترمذ ازبكستان (مرز افغانستان) و يك پايگاه نيروهاي فرانسوي در تاجيكستان واقع است، كه به نظر مي رسد فرصت هاي نفوذ را محدود مي كنند اما گروههاي تندرو و نيروهاي چريكي آنها تجربههاي زيادي براي عبور از اينگونه موانع دارند و به نظر مي رسد كه نيروهاي امريكايي و ناتو اهداف آسان و در دسترسي براي چريك ها باشند.
محور سوم، در درون و مناطق عميقتر كشورهاي آسياي مركزي نهفته است.
گروه هاي ستيزه جو، حملات سريع خود را در مناطق دورافتاده تر پراكنده مي كنند، نمونه هاي بسياري از حملات هدفمند در ازبكستان در ماه هاي اخير وجود دارد.
در ماه مه، يك ايستگاه پوليس در اطراف شهر انديجان، مورد هدف قرار گرفت، اين در حالي بود كه در ماه عقرب معاون وزارت كشور ازبكستان (سرهنگ حسن اسداف)، توسط نيروهاي حركت، كشته شد.
همچنين دو روحاني اهل سنت نيز مورد حمله قرار گرفتند و "ابرار ابراراف " معاون مدرسه علميه كوكلداش در تاشكند در اواسط امسال به قتل رسيد و رئيس و امام جماعت مسجد انوار، به نام قاري تورسان اف، در يك اقدام تروريستي ناموفق، مورد هدف قرار گرفت.
به نظر مي رسد كه به احتمال زياد هر دو روحاني يادشده بخاطر نزديك بودن بيش از حد به دولت و به خاطر موضع گيري عليه افراطي گري، هدف قرار گرفته اند، در حالي كه پيش از اين حمله به روحانيون در ازبكستان بي سابقه بوده است، به نظر مي رسد كه اين شبه نظاميان بار ديگر از تاكتيك هاي ويژه آسياي مركزي استفاده مي كنند.
با اين حال در مقايسه با افغانستان و پاكستان، فضاي كافي براي مانور دادن آنها در آسياي مركزي وجود ندارد. هيچ پناهگاه امني كه آنها بتوانند خود را در آنجا مخفي كنند، در دسترس نيست. اين واقعيت كه اين گروه مسلح در تلاش هاي خود در تاجيكستان تاكنون با ناكامي مواجه شده و فعاليت هاي آنان توسط نيروهاي امنيتي خنثي شده است؛ نشان مي دهد كه در نهايت محدوديت هاي جدي براي تلاش شورشيان، از جمله حركت اسلامي ازبكستان، در درون كشورهاي آسياي مركزي وجود دارد.
اما با اين حال، رهبران نظامي امريكا و ناتو و كشورهاي آسياي مركزي به خوبي از خطرات ناشي از حضور طالبان در مناطق شمال افغانستان آگاه هستند. سران سازمان هاي امنيتي افغانستان، پاكستان، آلمان و كشورهاي آسياي مركزي ماه گذشته در شهر دوشنبه گرد هم آمدند كه مقابله با چالش هاي جديد "شمال افغانستان " در زمره مهمترين موضوعات مورد بحث آن گردهمايي بود.
| نظر |
|